Grote kans dat je wel eens iets hebt gehoord over de ”kankerverwekkende” stof PFAS. Sterker nog, de stof zit waarschijnlijk op dit moment al bijna je hele leven in je bloed via drinkwater, groeten en fruit. Maar hoe komt het dan dat je er niet dood aan gaat?
PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) is een verzamelnaam voor 6000 verschillende synthetische stoffen zoals PFOA, PFOS en Gen X waarin een combinatie van fluorverbindingen en alkylgroepen voorkomt. De stof is per ongeluk ontdekt door chemicus Roy Plunkett in 1938. Hij vondt de eerst en meest bekendste PFAS verbinding (PFTE). De stof wordt voor van alles gebruikt, zoals voor pannen en regenjassen.
De stof is afstotend voor onder andere water, hitte, vet , vuil en sterke chemicaliën. Daardoor is de stof extreem moeilijk af te breken. Een manier om dat te doen is door de stof te verhitten tot 1000 graden Celsius.
West-Virginia incident
Al snel na de ondekking begon het Amerikaanse bedrijf DuPont het te gebruiken voor allerei spullen waaronder pannen en regenjassen. In die tijd werd er geloofd dat de stof volledig veilig voor mens en natuur zou zijn. Tot in de late jaren 90 een boer in West-Verginia het helemaal fout zag gaan.
Zijn koeien begonnen op verschrikkelijke manier dood te gaan doordat er verderop een afvoerbuis van het bedrijf DuPont, met daaruit afvalresten van het maken van PFAS, terecht kwam in de grond waar de koeien op leefde. Hierdoor begonnen de koeien te kwijlen, kregen ze een zwarte huid en tanden en groeide er tumoren op de koe. Direct na dit incident begonnen steeds meer mensen zich zorgen te maken rondom de stof en de gevaren van het dumpen in de natuur. Een van de veel gestelde vragen is, ‘Hoezo wist DuPont niet dat de stof zo schadelijk is?’
Onderzoek van Dupont
Al snel na het otndekken van de stof begon Dupont samen met 3M, een andere grote PFAS fabrikant, de effecten van de stof te testen op onder andere een groep apen. Deze apen kregen grote hoeveelheden PFOA (een vorm van PFAS) toegediend. Hierdoor stierf de apengroep na 20 dagen al. Echter werden de uitslagen van dit onderzoek jarenlang niet bekendgemaakt. Ze bleven zelf na het onderzoek wereldwijd PFAS in de natuur te dumpen waardoor het nu overal in is gaan komen.
Verhalen rondom PFAS?
Als je tegenwoordig naar het nieuws kijkt rondom PFAS zie je direct talloze verhalen over de ”extreem kankerverwekkende PFAS”, en het RIVM waarschuwt voor het eten van hobby-eieren. Maar waarom gaat er dan niemand aan dood, moet ik me zorgen maken en kan ik nog wel PFAS producten blijven gebruiken? Het is belangrijk om te weten welken soorten PFAS er wel en niet schadelijk zijn.
Wat is dan schadelijk?
Om te begrijpen hoe schadelijk PFAS is moeten we weten om weten om welke soorten het gaat. Om te beginnen heb je de stof TFA. Deze stof wordt gebruikt voor pesticide en zit dus in onder andere groeten, fruit en wijn. Maar komt ook voor in asmapuffers. Dit is niet de stof die blijft hangen in ons bloed, maar een stof die uitplasbaar is. Ook heb je PTFE, een langere vorm van PFAS, dit wordt gebruikt voor onder andere pannen met anti-aanbaklaag. Maar ook deze PFAS is niet schadelijk voor je lichaam.
Welke PSAF is dan wel schadelijk? Stoffen zoals PFOA en PFOS, die gebruikt worden om de onschadelijke PTFE en TFA te maken, zijn wel schadelijker. Maar hoe schadelijk is niet bekend. Het enige wat we weten is dat de groep apen dood ging na het toegedient krijgen van de stof, maar dat staat in verband met het feit dat die apen een enorme dosis toegedient kregen. Als je dat vergelijkt met botulinetoxine, basisingredient van botox, zie je dat dat veel meet doet met je lichaam. Echter wordt het zo erg uitgedund dat het nauwlijks schade aanricht.
Zijn PFOA en PFOS dodelijk?
Bij een onderzoek op de faeröer eilanden bleek dat de middel-lange PFAS (PFOA/PFOS) daadwerkelijk wel iets met je gezondheid doet. Kinderen met de PFAS in hun bloed bleken minder goed te reageren op vaccains. Op basis van dit onderzoek is er een een maximum vastgesteld. Het RIVM laat weten: ”Bij een levenslange inname van minde dan 0,63 nanogram/kilogram lichaamsgewicht per dag worden er geen nadelijke gezondheidseffecten verwacht”.
Rondom de DuPont fabriek in Dordrecht wordt er niet meer kanker gemeten dan door de rest van Nederland. Kortom, het echte probleem zijn de middellange PFAS zoals PFOA. Maar die zijn al jarenlang verboden in Europa en komen dan ook steeds minder voor in ons bloed.
Waarschuwing RIVM
Het RIVM werkt heel voorzichtig met hun adviezen, en als er een gezonder alternatief is reden ze aan dat liever te eten. Dat betekent dus niet dat je bang moet zijn voor hobby-eieren, maar meer dat er een mogelijkheid is voor een betere optie. Ook in veel vis zit er PFAS, toch raad het RIVM aan om gewoon vis te blijven eten. Dat komt omdat in afweging met de positieve voordelen van dit voedsel gezonder zijn in afweging met de giftige PFAS.
Hoewel er PFAS stoffen zijn die daadwerkelijk kankerverwekkend voor je zijn, is dit echter alleen in grote hoeveelheden dodelijk. Grote zorgen om de vele verhalen over de kankerverwekkende PFAS lijken niet nodig, want alle schadelijke varianten van PFAS zijn al sinds 4 juli 2020 verboden. PFAS dat wel nog wordt gebruikt is niet dusdanig schadelijk voor je lichaam. Het is jammer dat er PFAS in ons bloed en eten zit, maar is juiste hoeveelheid doet het geen schade aan je lichaam en weegt het niet op tot de positieve gevolgen van het eten van vis en eieren.
