Het kabinet wil het leger flink uitbreiden. En als dat niet lukt met vrijwilligers, kunnen jongeren verplicht worden opgeroepen. Wat betekent dat voor jou?
Stel je voor: je krijgt een brief in de bus met de mededeling dat je je moet melden bij Defensie. Klinkt als een film, maar het kabinet sluit het niet meer uit. Staatssecretaris Boswijk van Defensie zei deze week in de Tweede Kamer dat hij hoopt dat een verplichte opkomstplicht niet nodig is maar garanties geeft hij niet.
Plan B
Nederland heeft momenteel zo’n 80.000 mensen bij Defensie, inclusief burgers en reservisten. Het kabinet wil dat aantal laten groeien naar 122.000. Lukt dat niet met vrijwilligers? Dan staat er in het coalitieakkoord een plan B: een selectieve opkomstplicht. Dat betekent niet dat iedereen opgeroepen wordt, maar een bepaalde groep jongeren wel.
Boete
In de Tweede Kamer gingen de alarmbellen af bij een aantal partijen. GroenLinks-PvdA vroeg of jongeren een gevangenisstraf riskeren als ze niet komen opdagen. SP-Kamerlid Dobbe ging nog verder: hij schetste het beeld van jongeren die verplicht op de hei moeten oefenen, of anders straf krijgen. In Zweden bestaat zo’n systeem al, inclusief boetes voor wie niet reageert.
Boswijk probeerde de gemoederen te sussen. Hij heeft zelf “geen zin” in gedemotiveerde mensen en gelooft dat er genoeg vrijwilligers komen. Maar een harde belofte? Die bleef uit.
Het kabinet werkt in fases: eerst een vrijwillige enquête naar 17-jarigen, daarna een verplichte enquête, dan een verplicht gesprek en keuring. Pas daarna kan er eventueel een echte opkomstplicht volgen.
“We springen niet in een keer van de kelder naar de zolder.” – Staatssecretaris Boswijk
Het Máxima-effect
Dat jongeren wel vrijwillig kiezen voor Defensie, daar rekent het kabinet op. En de eerste signalen zijn hoopvol. Nadat koningin Máxima bekend maakte reservist te worden, steeg het aantal aanmeldingen flink. Boswijk noemde het letterlijk het “Máxima-effect” en hoopt dat dit de komende jaren doorzet.
Opkomstplicht
Er is nog een scenario waar Boswijk over sprak: oorlog. Als de situatie in Europa echt escaleert, kan de opkomstplicht die in Nederland formeel nooit is afgeschaft, alleen opgeschort sinds 1997 — direct weer geactiveerd worden. Dan wel in één keer, van kelder naar zolder. Voorlopig is het zover nog niet, maar de toon in politiek Den Haag is duidelijk veranderd.
Of jij straks een oproep krijgt? Dat hangt af van hoeveel jongeren zich de komende jaren vrijwillig aanmelden. Dus wie weet: misschien is die brief toch dichterbij dan je denkt.
