Steeds meer jongeren geven aan zich ongelukkiger te voelen door het gebruik van sociale media. Dat blijkt uit het jaarlijkse socialemedia-onderzoek van onderzoeksbureau Newcom, dat is uitgevoerd onder een samengestelde groep van 6685 Nederlanders. Het onderzoek laat zien dat het gebruik van platforms zoals WhatsApp, Instagram en TikTok niet alleen plezier en verbinding kan bieden, maar ook stress, prestatiedruk en gevoelens van eenzaamheid kan veroorzaken.
Tegelijkertijd groeit in Nederland de steun voor strengere regels rond sociale media. Opvallend is dat juist meer jongeren zich steeds vaker uitspreken vóór beperkingen. Naast het feit dat dit dezelfde jongeren zijn die uren lang vastgeplakt zitten aan hun telefoon en niet beter weten dan swipen, liken en chatten.
Onderzoek
Steeds meer jongeren ervaren namelijk zelf de negatieve kanten van constant online zijn, de druk om te presteren, het vergelijken met anderen en het gevoel dat je altijd “aan” moet staan. Uit het socialemediaonderzoek van ‘Newcom’ resulteerde dat 14,6 miljoen Nederlanders die actief zijn op sociale media, geven 2,6 miljoen aan zich minder gelukkig te voelen door het gebruik van platforms als WhatsApp, Instagram en TikTok. Dat aantal is opnieuw gestegen ten opzichte van vorig jaar. Ook vindt inmiddels 7,2 miljoen gebruikers dat sociale media een gevaar vormen voor de geestelijke gezondheid.
Twee kanten
Voorstanders van een verbod zeggen dat sociale media zo zijn gemaakt dat ze mensen zo lang mogelijk laten kijken. Jongeren zijn nog in ontwikkeling en kunnen vaak moeilijk omgaan met al die prikkels. Een verbod tot 16 jaar kan hen meer rust geven en helpen om sociale vaardigheden buiten het internet te leren, zonder de druk om altijd online te zijn of zichzelf te vergelijken met anderen. Opvallend is dat juist veel Gen Z’ers, die zijn opgegroeid met sociale media, aangeven dat zij de negatieve effecten zelf ervaren. Een verbod tot 16 jaar zou volgens hen kunnen zorgen voor meer rust en ruimte om sociale vaardigheden buiten het internet te ontwikkelen, zonder de constante druk om online te zijn of zichzelf te vergelijken met anderen.
Tegenstanders vinden dat sociale media niet alleen nadelen hebben, maar ook voordelen. Jongeren leren er te communiceren, informatie vinden en zichzelf beter kennen. Volgens hen kan een verbod die ontwikkeling tegenhouden en is het lastig om zo’n regel te controleren. Sommige Gen Z’ers vinden dat sociale media eenmaal een belangrijk onderdeel zijn van hun sociale leven. Zij waarschuwen dat een verbod moeilijk om na te leven is en dat jongeren waarschijnlijk alsnog via omwegen toegang krijgen tot social media platformen, maar dan zonder begeleiding of toezicht.
Hoe denken studenten hierover?
Ook op het Mediacollege in Amsterdam merken jongeren last te hebben van prestatiedruk, stress en eenzaamheid. Er zijn zeldzaam jongeren die de link voor hun mentale problemen direct bij social media leggen. Toch is er meer bewustwording gekomen op het Mediacollege en merken sommige studenten dat er een aanpak moet komen voor het socialmedia-beleid.
“Wij zijn met sociale media opgegroeid, het is nou eenmaal nu een deel van onze generatie”, vertelt Sjuul (tweedejaars student mediaredactiemedewerker op het Mediacollege). “Toch vindt ik dat er meer op het telefoongebruik van jonge kinderen onder de 16 gelet moet worden. Verbieden heeft geen nut, maar er kunnen wel meer maatregelen genomen worden zodat we leren hoe wij bewust met social media om kunnen gaan”.
Ook Jodi (tweedejaars mediaredactiemedewerker) is een voorstander voor het verbod:”Er staat super veel troep op social media, vooral jongeren zijn super vatbaar met wat ze zien en zijn nog diep in hun ontwikkelingsfase. Ouders zouden meer toezicht moeten hebben op wat hun kinderen op het internet bekijken”.
Discussie
Het debat over een verbod is niet alleen in Nederland actueel. In Australië geldt sinds eind vorig jaar een verbod op sociale media voor kinderen onder de 16 jaar oud. Bedrijven die geen stappen ondernemen om accounts van kinderen te verwijderen, riskeren boetes tot tientallen miljoenen euro’s. Strengere regels voor jongeren in andere landen is al werkelijkheid en het debat over een veiligere online omgeving ook in Europa en Nederland wordt steeds urgenter maakt.
De discussie rond sociale media gaat steeds vaker niet alleen over vrijheid versus beperking, maar over de vraag hoe jongeren veilig kunnen opgroeien in een digitale wereld. Dat Gen Z, die het meest vertrouwd is met deze platforms, juist om regels en grenzen vraagt, laat zien dat deze generatie zich bewust is van zowel de kansen als de risico’s van sociale media. Volgens experts is het daarom belangrijk om niet alleen te kijken naar eigen verantwoordelijkheid, maar ook naar de rol van techbedrijven en scholen bij het creëren van een veilige online omgeving.
